Саба, куньдюзлер хайырлы ве акъшамлар хайырлы олсун.
Бизде шимди бутюн дюнья боюнджа алты миллиондан зияде COVID-19 хасталыгъы бар ве вирускъа 370 бинъден зияде адамны джойдыкъ.
Биз бутюн дюнья укюметлеринен вирусны бастырмакъ ве диагностика, терапевтик ве вакциналар этрафында илимни тезлештирмек ичюн чалышкъанда, биз де башкъа сагълыкъ фелякетлерине ве хасталыкъларнынъ янъы пейда олувына джевап бермеге девам этемиз.
«Конго» Демократик Джумхуриетининъ укюмети бугунь Эбола вирус хасталыгъынынъ янъы пейда олувыны Эбола вирусы шеэри янында Экватур виляетинде пейда олгъаныны илян этти.
Бу илян шаркъий ДРК-да муреккеп Эбола хасталыгъындан сонъ япылгъан, бу онынъ сонъки басамакъта олгъан киби корюне. Янъысы шималий-гъарптаки ДРК-нынъ дигер тарафында.
ДССО ДРК-ны Эболагъа мураджаат этмеге девам этеджек, эм де COVID-19 ве дюньянынъ энъ буюк къызамыкъларнынъ пейда олувына джевап береджек.
===
Эр афта ДССО дюньяны энъ яхшы делиллерге эсасланып, янъы ве янъылангъан техникий ёлбашчылыкънен темин этмеге девам эте.
Бу пандемия вакътында биз кутьлевий топлашувларнынъ супер даркъалув вакъиалары оларакъ чалышмакъ имкяны олгъаныны корьдик.
Бойле топлашувларны планлаштырмагъа ярдым этмек ичюн, ДССО тешкилятларгъа насыл ве не вакъыт кутьлевий топлашувлар гъайрыдан башлана биледжегини бельгилемеге ярдым этмек ичюн янъылангъан ёлбашчылыкъ чыкъарды.
Меселя, ДССО бир къач спорт тешкилятларынен, шу джумледен ФИФА, УЭФА, Формула 1 ве диний группаларнен сыкъы багъда чалышты, шу джумледен «Ислямий ишбирлик» тешкиляты, бу исе Хаджны козете, чюнки олар кутьлевий топлашувлар этрафында хавфлы къыймет кесювлерни кечирелер.
ДССО озь хавфларыны къыймет кесюв алетини янъартты, бойлеликнен, тешкилятлар эр бир хавфлы фактор ве идаре этюв ольчюсини баалай билелер, бу исе умумий хавфлылыкъ баллына кетире.
Нетиджеде ДССО хавфлылыкъны къыймет кесюв акъкъында меслеат бере ве сонъра тешкилятлар насыл этип энъ яхшы шекильде насыл кетмек кереклиги акъкъында къарар къабул этелер.
Эпимиз спорт тедбирлерини янъыдан башламакъны истесек де, оны мумкюн къадар хавфсыз япкъанына эмин олмакъ истеймиз.
===
Биз эпимиз билемиз ки, COVID-19нинъ тесири вируснынъ озю тарафындан пейда олгъан олюм ве хасталыкътан чокъ зиядедир.
Пандемия мемлекетлерни базы сагълыкъ хызметлерини токътатмакъ акъкъында агъыр сечим япмагъа меджбур этти.
COVID-19 пандемиясы вастасынен муим сагълыкъ хызметлерини сакълап къалмакъ акъкъында эвельки ёлбашчылыкъкъа эсасланып, бугунь биз буны насыл этип энъ яхшы шекильде амельге кечирмек кереклиги акъкъында оператив ёлбашчылыкъ беремиз.
Сагълыкъ муэссиселерине зияретлерни сынъырламакъ, инсанларны хавфсыз тутмакъ ве сагълыкъ системалары зияде юкленмегенини темин этмек ичюн, бакъувны темин этмекнинъ янъы ёлларыны координация этмек ве инкишаф этмекни теминлемектир.
Бу, базы адисевий хызметлерни узакътан еткизмек ичюн ракъамлы технологияларны къулланмакъ ве эвге еткизильген иляджларнынъ микъдарыны кенълештирмек демектир.
Сагълыкъ хызметлери айрыджа тесирленген саалардан бири – бу шекер хасталыгъы, рак, юрек-дамар хасталыкълары я да хроник нефес алув хасталыкълары киби комюльген олмагъан хасталыкъларгъа огърагъан адамларгъа бакъувдыр.
Биз энди билемиз ки, НКД-лернен яшагъан адамлар агъыр хасталыкъкъа огърамамакъ я да COVID-19-дан оле.
Айны вакъытта, юкъунчлы олмагъан хасталыкъларнен яшагъан бир чокъ адамлар энди керек олгъан иляджларгъа иришмеге имкянлары ёкъ.
ДССО COVID-19 пандемиясы вакътында НКД ичюн хызмет косьтерювге тез къыймет кести, 155 мемлекет малюмат берди.
Бугунь чыкъарылгъан нетиджелерге коре, тешкерильген мемлекетлернинъ ярысында зиядеси гипертонияны тедавийлемек ичюн къысмен я да бутюнлей бозулгъан; Ярысы шекер хасталыгъыны ве оларнен багълы агъырлашмаларны тедавийлемек ичюн; ве рак хасталыгъыны тедавийлемек ичюн 42%, юрек-дамар авалелери ичюн исе 31%.
Реабилитация хызметлери деерлик эки-33-те мемлекетлерде бозулды.
Бунынъ ичюн COVID-19 джевабы юкъунчлы олмагъан хасталыкъларнен яшагъан адамларнынъ сагълыкъ сакълав ихтияджларыны да кирсетмек керек.
НКД-лернинъ эсас себеплеринден бири – тютюндир.
Бу йылки ДССО-нынъ дюнья тютюн куню яшларгъа оларны эр йыл 8 миллион адамны ольдюрген олюм махсулатларыны къулланмакъ ичюн къулланылгъан тютюн санайы тактикалары акъкъында огретмек ичюн яшларгъа етмек ичюн дикъкъат айырды.
Атта бу дюнья пандемиясы вакътында, биз билемиз ки, тютюн къулланыджыларны агъыр хасталыкълар ве олюм хавфы зияде къоя, тютюн ве никотин санайысы янъы къулланыджыларны джельп этмеге макъсат къойгъан хавфлы маркетинг тактикаларынен сакъланып къалалар.
===
Биз тютюн киби сагълыкъ телюкелерине джевап бермеге девам этеяткъанда, биз де вакъытымызнынъ энъ аджеле сынавларындан бирине джевап беремиз: микробларгъа къаршы къаршылыкънынъ телюкеси.
Мен шимди антибиотиклерге къаршы турув акъкъында - антибиотиклерге къаршы турув акъкъында мониторинг ве хабер этмекте, иляджларгъа къаршы турувгъа къаршы дюнья дженкинде буюк бир адым олгъаныны айткъанларына пек къуванам.
Амма олар берген малюматлар, биз оларны аньаневий оларакъ тедавийлеген иляджларгъа къаршы раатсызлайыджы сайыдайын чокълукъкъа къаршы тургъаныны косьтере.
Биз даа чокъ делиль топлагъанымызда, дюнья бутюн дюнья боюнджа тенкъидий муим антимикроблы иляджларны къулланмакъ къабилиетини джойгъаны анълашыла.
Талап тарафындан базы мемлекетлерде эм инсанларда, эм де айванларда антибиотиклер ве антимикроблы мадделернинъ зияде къулланылмасы бар.
Лякин бир чокъ алчакъ- ве орта- келир мемлекетлеринде бу омюрни къуртаргъан иляджлар оларгъа мухтадж олгъанларгъа етмейлер, бу исе керекли азапларгъа ве олюмге кетире.
Теминат тарафындан, эсас оларакъ, янъы антибиотиклер ве микробларгъа къаршы агентлерни ишлеп чыкъмакъ ичюн пек аз базар стимулы бар, бу исе сонъки бир къач йыл ичинде пек перспективли алетлернинъ чокъ базар бозукълыкъларына кетире.
COVID-19 даймалыкъ сынавында корюнгени киби, тургъун янъылыкъларны стимуллаштырмакъ ичюн янъы моделлер тапмакънен берабер, биз омюрге уйгъун намзетлерни тезлештирмекнинъ ёлларыны тапмакъ керекмиз.
COVID19 пандемиясы антибиотиклернинъ къулланылмасына кетире, бу исе сонъунда пандемия вакътында ве ондан сонъ хасталыкъ ве олюм юкюне тесир этеджек бактерияларгъа къаршы турувнынъ юксек севиесине кетиреджек.
Шимдики вакъытта .COVID-19 клиник идареси, аралыкъ ёлланмасы, ДССО хасталарны тедавийлемек ичюн тиббиет ишчилери ичюн антибиотик терапиясыны уйгъун къуллангъаныны къайд этти.
Шунынъ ичюн эм антимикроб къаршылыгъынен курешмек, айны вакъытта омюрни де къуртара.
===
Мен бойле нетиджеге келем: Америка Бирлешкен Штатларынынъ президенти тарафындан джума куню илян этильгени акъкъында суаллер алдыкъ.
Дюнья чокътан берли укюмет ве АКъШ халкъынен кучьлю, ишбирликчи иштирактен файдаланды.
АКъШ укюмети ве халкънынъ чокъ онйыллыкълар девамында дюнья сагълыгъына къошкъан иссеси ве джесюрлиги буюк олды, ве бу бутюн дюнья боюнджа джемаат сагълыгъында буюк денъишмелер япты.
Бу ишбирликнинъ девам этмеси ДССО-нынъ истегидир.
Мен сагъ олунъ сагъ олунъ